Ο τελευταίος πειρασμός

 "Ανάλαφρο, δροσερό αγεράκι του Θεού φύσηξε και τον συνεπήρε. Απάνωθέ του περιπλοκάδιζαν ξεφουντωμένα τ' άστρ, ανθισμένος ο ουρανός, και κάτω, στη γης, άχνιζαν οι πέτρες, πυρωμένες ακόμα από τη λαύρα της μέρας, γης κι ουρανού βαθιά σιγή, καμωμένη από τις αιώνιες, πιο σιωπηλές κι από τη σιωπή, φωνές της νύχτας. Ησυχία, γλύκα, είχε σκεπάσει τα μάτια του ο Θεός, τον ήλιο, το φεγγάρι, κι αποκοιμήθηκε. Σκοτάδι, θα 'ταν μεσάνυχτα, κι εκεί που στοχάζουνταν, συνεπαρμένος, τι Παράδεισο είναι ετούτη, τι ερημιά! απότομα άλλαξε αγέρας, βάρυνε, δεν ήταν αγεράκι πια του Θεού, παρά λιπαρή, βαριόχνοτη βόχα, σα ν' ασκοφυσούσε μάχουνταν να κοιμηθεί, και να μην μπορεί, κάτω χαμηλά, μέσα σε θρασότοπους για σε ογρά βαρικά περιβόλια, ένα θεριό ή ένα χωρίο. Ο αγέρας είχε γίνει πηχτός, ανησυχαστικός, ανέβαιναν χλιαρές αναπνοές από ζώα, ανθρώπους και μαλλιαρά πνέματα, και μια δριμιά μυρωδιά από νιοξεφούρνιστο ψωμί κι από ξινόν ανθρώπινον ιδρώτα κι από δαφνόλαδο που αλείφουν οι γυναίκες τα μαλλιά τους."

Στις όχθες του ποταμού Πιέδρα κάθισα κι έκλαψα

 Πρέπει να ρισκάρουμε. Δεν κατανοούμε πραγματικά το θαύμα της ζωής αν δεν αφήσουμε να συμβεί το απρόσμενο.
 Κάθε μέρα ο Θεός μας δίνει, μαζί με τον ήλιο, μια στιγμή κατά την οποία είναι δυνατό ν' αλλάξει το καθετί που μας κάνει δυστυχισμένους. Κάθε μέρα προσποιούμαστε πως δεν αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχει αυτή η στιγμή, κάνουμε πως πιστεύουμε ότι το σήμερα είναι με το χθες και θα είναι ίδιο με το αύριο. Αλλά το ον που δίνει προσοχή στη μέρα την οποία ζει ανακαλύπτει τη μαγική στιγμή. Μπορεί να είναι κρυμμένη στο λεπτό που βάζουμε, το πρωί, το κλειδί στην κλειδαριά, μέσα στη σύντομη σιωπή που ακολουθεί το βραδινό φαγητό, μέσα σε χιλιάδες πράγματα που μας φαίνονται όλα ίδια. Αλλά αυτή η στιγμή υπάρχει, μια στιγμή που όλη η δύναμη των άστρων περνάει από μέσα μας και μας επιτρέπει να κάνουμε θαύματα.
 Η ευτυχία είναι καμιά φορά ευλογία αλλά πιο συχνά είναι μια κατάκτηση. Η μαγική στιγμή της ημέρας μας βοηθάει ν' αλλάξουμε, μας σπρώχνει να φύγουμε σε αναζήτηση ονείρων. Θα υποφέρουμε, θα διασχίσουμε κακά περάσματα, αλλά αυτές είναι μεταβατικές περίοδοι που δεν αφήνουν ίχνη. Κι αργότερα θα μπορούμε να κοιτάζουμε πίσω με περηφάνια και πίστη.
 Δυστυχής αυτός που φοβάται να ριψοκινδυνεύσει. Γιατί αυτός ίσως δεν απογοητευτεί ποτέ, ίσως δεν γνωρίσει ποτέ την πλάνη, δεν θα υποφέρει σαν αυτούς που έχουν να κυνηγήσουν κάποιο όνειρο. Όταν όμως θα κοιτάξει πίσω του γιατί πάντα κοιτάζουμε πίσω μας), θ΄ακούσει την καρδιά του να του λέει: "Τι έκανες τα θαύματα που έσπειρε ο Θεός στις μέρες σου; Τι έκανες τα ταλέντα που σου εμπιστεύτηκε ο Κύριος; Τα έθαψες βαθιά μέσα σε μια τρύπα γιατί φοβόσουν μην τα χάσεις; Τότε, αυτό σου απέμεινε: η βεβαιότητα πως έχασες τη ζωή σου".
 Δυστυχής αυτός που ακούει τούτα τα λόγια. Τότε θα πιστέψει στα θαύματα, αλλά οι μαγικές στιγμές της ύπαρξης θα έχουν περάσει αμετάκλητα.

Η φάρμα των ζώων

Φωτεινά θα λάμπουν της Αγγλίας τα λιβάδια

Και τα νερά θα κυλούν σαν διαμάντια καθάρια 

Γλυκιά η αύρα που θα μας δροσίζει 

Τη μέρα που η λευτεριά θα μας αγγίζει.

Αυτή την άγια μέρα θα 'χουμε στα χείλη

Κι ας έρθει ο θάνατος πριν ν' ανατείλει.

Γελάδες, Άλογα, Χήνες και Ορνίθια,

τη λευτεριά την κατακτούν ατρόμητα στα στήθια.

Ζώα της Αγγλίας, ζώα της Ιρλανδίας,

Ζώα όλης της γης, και όλης της πανίδας,

Την προσοχή σας δώστε στο νέο το χαρμόσυνο.

Το μέλλον το λαμπρό, έρχεται ευφρόσυνο.

Αυτό το τραγούδι οδήγησε τα ζώα στην πιο μεγάλη έξαψη. Πριν καλά-καλά τελειώσει ο Στρατηγός, είχαν αρχίσει να το τραγουδούν κι αυτά. Ακόμη και τα πιο χαζά ζώα είχαν πιάσει το ρυθμό και λίγες λέξεις, ενώ τα πιο έξυπνα, όπως τα σκυλιά και τα γουρούνια, έμαθαν όλο το τραγούδι απ' έξω μέσα σε λίγα λεπτά. Και μετά, ύστερα από μερικές δοκιμές, όλη η φάρμα άρχισε να τραγουδάει τα "Ζώα της Αγγλίας" με ένα καταπληκτικό συγχρονισμό. Οι αγελάδες μουγκάνιζαν, τα σκυλιά αλυχτούσαν, τα πρόβατα βέλαζαν, τα άλογα χλιμίντριζαν, οι πάπιες έκρωζαν. Ήταν τόσο ευτυχισμένα με το τραγούδι τους που τραγουδούσαν πέντε φορές στη σειρά κι ίσως συνέχιζαν να το τραγουδούν όλη τη νύχτα, αν δεν τους διέκοπταν.

Μαύρα Σκυλιά

 Ήμουν έτοιμος να διαμαρτυρηθώ, αλλά μ' εμπόδισε μ' ένα κούνημα του χεριού.

 "Θα τα πω και πάλι, έτσι και αλλιώς. Έχω κουραστεί. Θα πρέπει να φύγεις σε λίγο. Και θέλω να ξαναπούμε το όνειρο. Θέλω να είμαι σίγουρη ότι το έχεις γράψει σωστά."

 Δίστασε, συγκεντρώνοντας δυνάμεις για τον τελευταίο μονόλογο του απογεύματος.

 "Το ξέρω, όλοι πιστεύουν ότι παραέδωσα σημασία στο γεγονός-μια νέα γυναίκα που τρομοκρατείται από δυο σκυλιά σ' ένα εξοχικό μονοπάτι. Περίμενε όμως να έρθει η εποχή που θα πρέπει να βγάλεις νόημα από τη ζωή σου. Είτε θ' ανακαλύψεις ότι παραείσαι γέρος και τεμπέλης για να το προσπαθείς, ή θα κάνεις ό,τι έκανα εγώ, θα ξεχωρίσεις ένα συγκεκριμένο συμβάν, θα βρεις μέσα σε κάτι συνηθισμένο και εξηγήσιμο ένα μέσον για να εκφράσεις αυτό που ειδάλλως μπορεί να έχανες- μια σύγκρουση, μια αλλαγή διάθεσης, μια νέα κατανόηση των πραγμάτων. Δεν λέω ότι αυτά τα ζώα ήταν τίποτε άλλο από αυτό που έδειχναν. Παρά τα όσα λέει ο Μπέρναρντ, δεν πιστεύω πως ήταν δαιμόνια του Σατανά, ούτε σκυλιά της κόλασης, ούτε οιωνοί του Θεού ή ό,τι άλλο λέει στον κόσμο ότι πιστεύω εγώ. Αλλά υπάρχει μια όψη της ιστορίας που προτιμάει να αποσιωπά. Την επόμενη φορά που θα τον δεις, βαλ' τον να σου διηγηθεί τι μας είπε γι' αυτά τα σκυλιά ο δήμαρχος του Σαιν Μωρίς. Θα τα θυμάται. Ήταν ένα μακρύ απόγευμα στη βεράντα του Οτέλ ντε Τιγιέλ. Δεν τα έχω μυθοποιήσει αυτά τα ζώα. Τα χρησιμοποίησα. Με απελευθέρωσαν. Ανακάλυψα κάτι."

Γκιοβάννα

 Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος κατέχει για μένα μια εξαιρετική θέση, διότι τα μυθιστορήματά του ήταν από τα πρώτα που διάβασα και μαζί με τον Coelho με έκαναν να αγαπήσω τη λογοτεχνία και να διαβάζω περισσότερα βιβλία. Δεν θα ξεχάσω ποτέ- 14 ετών-τη συγκίνηση που ένιωσα όταν διάβασα πρώτη φορά τον "Κόκκινο Βράχο". Επιπλέον ο Ξενόπουλος είναι από τους πρώτους λογοτέχνες στην Ελλάδα που στρέφεται στη μεσαία-αστική τάξη (ήταν άλλωστε ο εισηγητής του αστικού μυθιστορήματος). Τέλος, τον ξεχωρίζω γιατί σε πολλά έργα του ο τόπος δράματος είναι η Ζάκυνθος (τόπος καταγωγής του και δικός μου), ανατριχιάζω όταν διαβάζω για τον τόπο μου πως ήταν έναν αιώνα πριν και πολλά στοιχεία του νησιού έχουν μείνει ίδια από τότε.

Έγκλημα και Τιμωρία

"Πού το διάβασα" σκεφτόταν ο Ρασκόλνικωφ προχωρώντας πιο πέρα "πού το διάβασα πως ένας καταδικασμένος σε θάνατο, μια ώρα πριν απ'την εκτέλεση λέει ή σκεφτόταν πως αν αναγκαζόταν να ζήσει κάπου σ'ένα ψηλό μέρος, σ'ένα απότομο βράχο και σ'έναν τόσο στενό τόπο, ώστε να χωράνε μοναχά τα δυο του πέλματα και γύρω γύρω να'ναι βαθιά χαράδρα, ωκεανοί, αιώνιο σκοτάδι, αιώνια μοναξιά και αιώνια θύελλα και να μένει όρθιος σε μια πήχη χώρο όλη του τη ζωή χίλια χρόνια μια ολόκληρη αιωνιότητα, ο κατάδικος λέει πως είναι καλύτερα να ζήσει έτσι παρά να πεθάνει τώρα αμέσως! Μοναχά να ζήσει, να ζήσει, μοναχά να ζήσει! Ας ζήσει, όπως και να'ναι φτάνει μοναχά να ζήσει! Τι μεγάλη αλήθεια! Θεέ μου, τι μεγάλη αλήθεια! Ο άνθρωπος είναι άτιμος! Και είναι άτιμος εκείνος που τον λέει άτιμο γι'αυτό." πρόστεσε ύστερα από λίγο.

Ο Αλχημιστής

"-Πρόκειται για ένα βιβλίο που λέει ό,τι λένε σχεδόν όλα τα βιβλία, συνέχισε ο γέρος. Για την αδυναμία των ανθρώπων να ορίζουν την ίδια τους τη μοίρα. Στο τέλος, καταφέρνει να κάνει τους πάντες να πιστέψουν στο μεγαλύτερο ψέμα του κόσμου.
-Και ποιο είναι το μεγαλύτερο ψέμα του κόσμου; ρώτησε έκπληκτο το αγόρι.
-Είναι το εξής: κάποια στιγμή χάνουμε την ικανότητα να ελέγχουμε τη μοίρα μας και βρισκόμαστε στο έλεος της μοίρας. Αυτό είναι το μεγαλύτερο ψέμα του κόσμου."

Το Όνομα του Ρόδου

"Σκέψου ένα ποτάμι βαθύ και επιβλητικό, που τρέχει για πολλά μίλια ανάμεσα σε στερεές όχθες κι εσύ ξέρεις που βρίσκεται το ποτάμι, πού το ανάχωμα και πού σταματάει η γη. Σε κάποιο σημείο το ποτάμι, κουρασμένο, επειδή έτρεξε για πολύν καιρό και μεγάλη απόσταση, επειδή πλησιάζει τη θάλασσα, που μέσα της χάνονται όλα τα ποτάμια, δεν ξέρει πια τι είναι. Καταλήγει σε δέλτα. Παραμένει ίσως ένας κυρίως κλάδος του, όμως πολλοί ξεφεύγουν προς κάθε κατεύθυνση, και άλλοι συρρέουν πάλι μαζί, κι εσύ δεν ξέρεις πια τι δημιουργείται κι από που, και κάποτε δεν ξέρεις αν είναι ακόμη ποτάμι ή θάλασσα..."